بيش از اين كه مىآيى ، نيايى بر من ؟ او اين آيت آورد كه : ما جز به فرمان خدا فرو نياييم . مجاهد گفت : جبريل روزى چند باز استاد ( 1 ) و بنزد رسول نمىآمد . چون بيامد ، رسول - عليه السّلام - گفت : ما حبسك عنّا ، تو را چه باز داشت از ما ؟ گفت : ما چگونه آييم و در قوم تو كسانى هستند كه ناخن نمىگيرند ، و سبلت نمىپيرايند ، و مسواك نمىكنند ؟ و اين آيت فرود آمد كه : * ( وَما نَتَنَزَّلُ إِلَّا بِأَمْرِ رَبِّكَ ) * . عكرمه و قتاده و ضحّاك و مقاتل و كلبى گفتند : اين آنگه بود كه جهودان رسول را پرسيدند از حديث اصحاب الكهف و ذو القرنين و روح ، او گفت : ساخبركم غدا ، و لم يقل ان شاء اللَّه ، فردا شما را خبر دهم و به مشيّت استثنا نكرد . جبريل چند روز نيامد . عكرمه گفت : چهل روز ، مجاهد گفت : دوازده روز ، تا مشركان گفتند : ربّ محمّد ودعه و قلاه . آنگه چون جبريل آمد ، رسول - عليه السّلام - گفت : اى برادر ( 2 ) مرا آرزوى ديدار تو سخت شد ! گفت : يا رسول اللَّه ! ما بندگان مأموريم ، جز به فرمان كارى نتوانيم كرد ، آنگه كه گويند برو برويم ، چون گويند مرو نرويم ، و اين آيت آورد : * ( وَما نَتَنَزَّلُ إِلَّا بِأَمْرِ رَبِّكَ ) * ، ما فرو نياييم جز به فرمان خداى تو ( 3 ) . * ( لَه ما بَيْنَ أَيْدِينا وَما خَلْفَنا ) * ، او راست آنچه پيش ماست و آنچه پس ماست . در او چند قول گفتند ، مقاتل گفت : آنچه پيش ماست از آخرت و آنچه باز پس گذاشتيم از دنيا . * ( وَما بَيْنَ ذلِكَ ) * ، و آنچه ميان آن هر دو است ، و آن زمانى بود كه از ميان دو نفخه باشد ، و آن چهل سال بود . بعضى دگر گفتند ، معنى آن است كه : ابتداى خلق ما او راست ، و آجال ما را نهايت به اوست . * ( وَما بَيْنَ ذلِكَ ) * ، و آنچه ميان آن است از عمر دنيا . و بعضى دگر گفتند : * ( ما بَيْنَ أَيْدِينا ) * ما بقى من الدّنيا ، آنچه از دنيا مانده . * ( وَما خَلْفَنا ) * ، و آنچه باز پس گذاشتيم ، * ( وَما بَيْنَ ذلِكَ ) * ، آنچه ميان است از مدّت عمر ما . و گفتند : * ( ما بَيْنَ أَيْدِينا ) * من الثّواب و العقاب ، * ( وَما خَلْفَنا ) * ما مضى من اعمارنا ، * ( وَما بَيْنَ ذلِكَ ) * ما نحن فيه الى يوم القيامة .

--> ( 1 ) . آج ، لب : بايستاد . ( 2 ) . آج ، لب كجايى كه . ( 3 ) . آب ، آز ، مش : تعالى .